4 min lezen

Gedrag is de uiting van een behoefte: zo kijk je verder dan het gedrag van je kind

Niecky, pedagoog en kindercoachDoor Niecky, pedagoog en kindercoach

Je kind gooit zijn beker op de grond. Je dochter schreeuwt als het tijd is om naar bed te gaan. Je zoon slaat zijn zusje. Op zo'n moment wil je vooral dat het gedrag stopt. Heel logisch. Maar wie alleen naar het gedrag kijkt, mist vaak wat je kind eigenlijk probeert te zeggen.

Wat betekent 'gedrag is de uiting van een behoefte'?

Jonge kinderen kunnen nog niet goed onder woorden brengen wat er in ze omgaat. "Ik ben moe en alles is me te veel" of "ik voel me buitengesloten" is voor een kind van drie veel te ingewikkeld. Dus laten ze het zien. Met hun lijf, hun stem en hun gedrag.

Achter bijna elk lastig gedrag zit een behoefte die (nog) niet vervuld is. Het gedrag is het signaal. De behoefte is de boodschap.

Veelvoorkomende behoeftes achter gedrag

  • Rust en slaap. Een moe of overprikkeld kind heeft minder rek. Kleine dingen worden dan ineens groot.
  • Verbinding en aandacht. Als een kind zich niet gezien voelt, zoekt het contact. Soms op een manier die we liever niet zien.
  • Veiligheid en voorspelbaarheid. Een verhuizing, een nieuw broertje of zusje, een andere juf: onzekerheid kan zich uiten in boosheid of juist in vastklampen.
  • Zelf willen doen. Zelf kiezen, zelf beslissen. Een stevig "nee!" is vaak een manier om grip te houden.
  • Lichamelijke behoeftes. Honger, dorst, pijn of het begin van ziek worden.

Een voorbeeld uit het dagelijks leven

Het is half zes. Je staat te koken en je kind van vier begint te jengelen, trekt aan je broek en gooit uiteindelijk zijn speelgoed door de kamer. Je eerste reactie is misschien: "Stop daarmee!"

Kijk je naar de behoefte, dan zie je een kind dat moe is na een lange dag, honger heeft en jou mist. Een stukje komkommer en twee minuten op schoot doen dan soms meer dan tien keer "nee" zeggen.

Betekent dit dat alles mag?

Nee. Grenzen blijven belangrijk, en ze geven kinderen juist veiligheid. Slaan mag niet. Maar je kunt de grens stellen én de behoefte erkennen: "Ik laat je niet slaan. Je bent boos omdat je zus jouw blokken pakte. Dat snap ik." Zo leert je kind dat zijn gevoel er mag zijn, en dat er andere manieren zijn om het te laten zien.

Zo zoek je de behoefte achter het gedrag

  1. Adem eerst zelf even. Als jij rustig blijft, helpt dat je kind om ook rustig te worden.
  2. Vraag je af: wat heeft mijn kind nu nodig? Rust, nabijheid, eten, of juist een keuze?
  3. Benoem wat je ziet. "Je bent echt boos, hè."
  4. Stel waar nodig een duidelijke grens, op een rustige toon.
  5. Praat er later over, als iedereen weer rustig is. Niet midden in de storm.

Je hoeft het niet perfect te doen

Het lukt niemand om altijd rustig te blijven en altijd meteen de juiste behoefte te zien. Dat hoeft ook niet. Elke keer dat je even stilstaat bij de vraag "wat heeft mijn kind nodig?", help je je kind, en jezelf.

← Terug naar de blog